U bent hier: HomeNieuws > Nieuwsbericht

Zonder zienswijze toch beroep indienen bij milieuaangelegenheden

mei 2021

De Algemene wet bestuursrecht (Awb) kent procesregels die onder meer de weg naar de rechter afsluiten als er niet eerder een zienswijze op een ontwerpbesluit is ingediend. Het Verdrag van Aarhus* ziet echter toe op een ruime toegang tot de rechter. Dit spanningsveld komt naar voren in de wisselende jurisprudentie. Nu is hier duidelijkheid over gegeven.

Rechtsvraag

In de Algemene wet bestuursrecht (Awb) is geregeld dat vanaf het moment dat een ontwerpbesluit (met uitgebreide procedure) ter inzage ligt, er 6 weken de tijd is om een zienswijze in te dienen. Wie dit heeft nagelaten kan in beginsel niet tegen het betreffende besluit in beroep bij de bestuursrechter. De vraag of deze ‘personenfuik’ strijdig is met het Verdrag van Aarhus in het geval van besluiten over omgevingsrechtelijke zaken** (milieuaangelegenheden), heeft de afgelopen tijd bij verschillende gerechtelijke instanties voorgelegen.

Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft die vraag al bevestigd: de Awb is voor milieubesluiten in strijd met het Verdrag van Aarhus. Voor de ‘personenfuik’ is de uitspraak duidelijk, maar er bleven toch nog vragen over hoe de uitspraak precies geïnterpreteerd moet worden. Op 14 april jl. gaf de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (de Afdeling) in haar eindoordeel verduidelijking op deze vragen.

Aanleiding vormde het in 2019 ingestelde beroep van bewoners van de gemeente Almelo tegen het vastgestelde bestemmingsplan ‘Haghoek Rosarium Westeres.’ Omdat de bewoners geen zienswijzen naar voren hadden gebracht op het ontwerpplan was hun beroep niet ontvankelijk verklaard. De Afdeling overwoog daarover het volgende. Uit het arrest wordt afgeleid dat toegang tot de rechter bij milieuaangelegenheden voor alle belanghebbenden geldt die beroep willen instellen. Voor deze hele groep mag het recht om beroep in te stellen niet afhankelijk worden gesteld of ze wel of geen zienswijze hebben ingediend.

Vervolgens geeft de Afdeling nog een tweede belangrijke opheldering, namelijk dat dit niet alleen geldt voor het beroepsrecht, maar ook voor de zogenoemde onderdelentrechter (ook wel onderdelenfuik). Dit houdt in, dat als een ontwerpbesluit (met uitgebreide procedure) uit meerdere onderdelen bestaat (bijvoorbeeld milieu en afwijken van bestemmingsplan), die onderdelen niet langer bepalend zijn voor de vraag welke beroepsgronden mogen worden aangevoerd. Dat is voor de rechtspraktijk een belangrijke nuance van de onderdelenfuik. Het is echter nog afwachten hoe dit in de praktijk gaat werken.

Consequenties praktijk

Het arrest en de Raad van State uitspraak heeft voor het Nederlandse bestuursprocesrecht de navolgende consequenties:

• Het toekennen van beroepsrecht voor niet-belanghebbenden.

In een aantal gevallen kent het Nederlandse bestuursprocesrecht aan ieder persoon – dus ook aan niet-belanghebbenden – inspraakrechten toe. Zo kan iedereen een zienswijze indienen tegen een ontwerpbestemmingsplan of ontwerpbeschikking (omgevingsvergunning milieu). Het instellen van beroep is echter alleen voorbehouden aan belanghebbenden. Uit het arrest blijkt nu dat ieder persoon die een zienswijze mag indienen, vervolgens ook beroep moet kunnen instellen bij de bestuursrechter. Dus mogen niet-belanghebbenden ook beroep indienen.

• Het niet indienen van een zienswijze kan het beroepsrecht van belanghebbenden niet beperken.

Belanghebbenden die geen zienswijze hebben ingediend op een ontwerpbesluit, mogen geen beroep indienen. Het Hof van Justitie komt nu tot de conclusie dat het niet indienen van een zienswijze het beroepsrecht van belanghebbenden niet mag beperken. Dit betekent dus, dat belanghebbenden altijd beroep kunnen instellen, ook in gevallen waarin zij geen zienswijze hebben ingediend in de voorprocedure.

Volgende stap

De wetgever zal nu de personenfuik van de Awb (art. 6.13) moeten herzien voor milieuaangelegenheden. Tot die tijd geeft de Raad van State uitspraak een oplossing te bieden waarbij een grote mate van soepelheid op zijn plaats is waar het gaat om de beoordeling van de ontvankelijkheid in vergelijkbare kwesties.

* Het Verdrag van Aarhus (het “Verdrag”) geeft regels over de toegang tot informatie, inspraak in de besluitvorming en toegang tot de rechter inzake milieuaangelegenheden.
** De Afdeling heeft in een eerdere uitspraak een toelichting gegeven op wat als omgevingsrechtelijke zaken (milieuaangelegenheden) moeten worden beschouwd. Daarbij gaat het in elk geval over besluiten op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht, Wet milieubeheer, Wet ruimtelijke ordening, Waterwet, Wet geluidhinder, Wet natuurbescherming, Ontgrondingenwet, Wet bodembescherming, Wet inzake de luchtverontreiniging en andere wetten en regelingen op het gebied van het milieu en de ruimtelijke ordening. Dat zijn ongeveer alle omgevingsrechtelijke besluiten, waarmee dus zekerheidshalve een meer dan voldoende ruime uitleg aan het verdrag wordt gegeven.

Bronnen tekst: Omgevingsweb, Raad van State, Stibbe

Bron foto: Pixabay

 

 

Advisering bedrijven

Adviesbureau Opifex adviseert bedrijven op het gebied van milieu, bouw en ruimte.

NAAR ADVISERING VOOR BEDRIJVEN

Advisering overheden

Onze ervaren specialistische adviseurs op het gebied van milieu, bouw en ruimte geven binnen uw organisatie flexibel en adequaat invulling aan de tijdelijke behoefte.

NAAR ADVISERING VOOR OVERHEDEN

Projectbegeleiding en projectrealisatie

Wij ontwikkelen, nemen aan en /of begeleiden bouwprojecten, inclusief de daarbij behorende infrastructuur. Hierbij leveren wij u een totaalpakket op maat.

NAAR PROJECTBEGELEIDING EN -REALISATIE

Referenties bedrijven

Referenties overheden